Baarle - Nassau - Hertog

Smokkelverleden, smokkelen over de Belgische grens

smokkelen

Net na de Tweede Wereldoorlog moest ook in de beide Baarles de economie weer opgebouwd worden. Wellicht nog beter dan elders aan de grenzen wist de bevolking van Baarle aan welke goederen schaarste bestond aan weerszijden van de grens. De specifieke situatie leende zich uitstekend om handel in deze goederen te drijven. Niemand kon immers de inwoners van Baarle-Hertog verbieden om goederen, die in Nederland niet of nauwelijks verkrijgbaar waren, in huis te halen als deze in België wel verkrijgbaar waren. Andersom gold natuurlijk hetzelfde voor de Nederlanders.

De smokkel bloeide welig en vrijwel iedereen in Baarle deed er aan mee. Het was een lucratieve sport, waaraan flink verdiend kon worden. Roomboter was een bijzonder gewild artikel om naar België te smokkelen. Ook suiker en jenever waren smokkelwaar. Later werd overgegaan op vee. Beesten die aan het ene adres legaal afgeleverd werden, stonden de volgende dag in het andere land op stal of in de wei.

Smokkelklomp
De kleinschalige smokkel vond te voet of per fiets plaats. Vaak slopen de ‘pungelaers’, zoals de eerste smokkelaars werden genoemd, bij het vallen van de avond over zanddreven en door bosrijke gebieden stiekem de grens over. Daarbij hadden zij één gezamenlijke vijand: de commiezen ofwel douanebeambten. Om de douane om een dwaalspoor te zetten trokken de smokkelaars smokkelklompen aan. Dit waren speciale klompen die achterstevoren gedragen werden. De gemaakte afdrukken liepen daardoor in tegengestelde richting en zetten eventuele achtervolgers op een verkeerd spoor.

Fietsende vrouwen
De douanebeambten hadden natuurlijk ook hun methoden om smokkelaars door de mand te laten vallen. Het was hen opgevallen dat fietsende vrouwen, die de grens over gingen, daarvan schenen af te vallen. Het geheim lag voor de hand. Deze dames droegen smokkelwaar onder hun kleding. De vrouwen werden vriendelijk uitgenodigd om binnen, bij een goed opgestookte kachel, te wachten op de controle van hun papieren. Met als gevolg dat zij binnen de kortste keren letterlijk stonden te smelten bij de kachel.


Het smokkelen vandaag de dag

De Pungelaer, Baarle-Nassau-Hertog

Door het verschil in de accijns op tabak, werden tot een decennium geleden in Baarle nog grote hoeveelheden sigaretten de grens over gesmokkeld. Daarbij werden regelmatig controles uitgevoerd, waarbij auto’s nauwkeurig werden onderzocht op te grote hoeveelheden tabakswaar. Hoewel het smokkelen vandaag de dag nagenoeg is uitgestorven, zijn de sporen van het smokkelverleden in Baarle nog tastbaar aanwezig.

Zo zijn er de eindeloze zandpaden in het buitengebied, het beeld van De Pungelaer, de vele smokkelroutes, oude grensovergangen en allerhande ‘smokkelwaar’ dat er te koop is. En niet te vergeten de vele bijzondere en ‘heldhaftige’ verhalen die u ongetwijfeld in vervoering brengen en u meenemen…stiekem over de grens!